ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
108
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
يابذ و مشابهت نيابذ ازو بهق سياه ( f . 90 ) و سبيد و برص سياه و سبيد بديد آيذ و يرقان سياه و زرد و اكر نه مشابهت يابذ و نه التزاق انكاه از دو بيرون نه بوذ يا ببوسذ و قروح بديد آيذ « 1 » يا نبوسذ « 1 » ثواليل و مسامير و كلف « 2 » و برش و نمش بديد آيذ و اكر بكوشت بوذ اين سبب كى قوت دافعه ضعيف شوذ و اين خلط آنجا بماند از دو بيرون نبوذ كه يا ببوسذ و آماس بديد آيذ از وى كريم كند يا نبوسذ و اورام صلب بديد آيذ و اكر باجواف اعضا بوذ اين سبب كى قوت دافعه ضعيف شوذ و خلطى كه بوى آيذ آنجا بماند سدّه بديد آيذ ازو و بدين مقدار بسنده كنيم كى ياذ كرده آمذ . جن « 3 » آنكس را كى اين مقدمات و قوانين « 4 » كما ياذ كرديم بدين مفهوم شوذ بدان باقى كبر ما ماندست « 5 » راه تواند بردن و قياس كردن ، و جون اين جمله را بدانستى « 6 » دانسته امذ ترا كى جكر را « 7 » و دل و سبرز و شوشه « 8 » و گرده را « 7 » و معده را « 7 » و عضلها را كوشت بوذ و جن بوست دانستى دانسته آمذ ترا غشاها و پردها و بيشتر اين مواد كى متحيّر « 9 » شوند يا بجوف اندامها شوند يا بجرم اندامها « 10 » خاصه بجرم آن اندامها كبايشان گوشت بسيار بوذ و بجرم دماغ نيز بر همين مثال بوذ و « 11 » باجواف دماغ نيز همان و بتنهء اعصاب نيز بوذ اين سبب و بعضلها بيش بوذ . اينك حال اين قوّت باندامها جنين بوذ كياذ كرده آمذ و بعضى اندامها را « 12 » جهار قوّت بوذ « 12 » و ان اندامها آلى بوند جن معده و روذكانيها
--> ( 1 - 1 ) - ف : ازو و يا بپوسد ( 2 ) - ف : كلفه ( 3 ) - ف : چه ( 4 ) - ف : « و قوانين » ندارد ( 5 ) - ف : بمانده است ( 6 ) - ف : دانستى ( 7 ) - ف : « را » ندارد ( 8 ) - ف : دل و شوشه و سپرز ( 9 ) - در « ف » ناخواناست ( 10 ) - ف : افزوده . شوند ( 11 ) - ف : و يا ( 12 - 12 ) - ف : دو كونه بود اين قوى ( 13 ) - ف : روذكانى